Ik was vlak voor de verkiezingen best wel hoopvol over de positieve geluiden van D66. Niet alleen de boodschap om belangrijke zaken echt op te gaan pakken maar ook de wil om er samen met andere partijen uit te komen. Ik krijg na de formatie alleen het gevoel dat vooral de druk om de samenleving verder wordt opgevoerd en heb ook het idee dat als er verder wordt geformeerd we op een aantal punten na niet veel meer zijn opgeschoten dan het vorige kabinet.
Deze blog gaat niet zozeer over preventie of meer geld naar de psychiatrie om onze mentale toekomst te verbeteren maar geeft inzicht in een aantal zaken die voor iedere burger de mentale gezondheid zouden kunnen vergroten en meer rust en ruimte geeft voor een betere mentale toekomst.
De impact van AI op onze samenleving met een focus op onderwijs, arbeidsmarkt en innovatie.
Je hoeft de TV maar aan te zetten en de belangrijkste thema’s zijn oorlog en AI. Wat AI exact met onze samenleving gaat doen is denk ik nu nog onzeker. Dat het de wereld gaat veranderen is wel een ding dat zeker is. Bedrijven zullen op dit vlak gaan innoveren en ook het onderwijs en de arbeidsmarkt zullen gaan veranderen. Elon Musk geeft zelfs aan dat werken in de toekomst optioneel gaat worden. Dat werken optioneel gaat worden denk ik niet, maar er zal in de toekomst wel meer behoefte zijn aan andere banen. Denk bijvoorbeeld aan de zorg, bouw en ICT. Wat mij opvalt in het nieuws is dat op dit moment de meeste banen die verdwijnen die van jongeren zijn en dat hun juist het beste met AI overweg kunnen. Ik vind het een gemiste kans dat er geen minister van AI is aangewezen. Voordat er drastische veranderingen worden doorgevoerd zou er juist eerst een duidelijke toekomstvisie moeten worden gecreëerd m.b.t. het onderwijs en de arbeidsmarkt. Omdat die toekomst nog niet helder is hebben mensen met een baan die bijvoorbeeld moeten worden omgeschoold nog geen stip op de horizon. Dit geeft druk, zeker ook omdat nog niet helder is hoeveel tijd het gaat kosten om iemand bijvoorbeeld om te scholen. Daarnaast is het maar de vraag of er meer geld naar onderwijs moet als bijvoorbeeld door AI er in de toekomst een minder divers onderwijsaanbod nodig is. Mijn boodschap aan het kabinet is dus om eerst een heldere toekomstvisie op AI te creëren. Niet alleen om rust te creëren maar ook om door weer een verandering door te voeren de druk niet verder te vergroten op bijvoorbeeld het UWV. Daar gaat zoals we weten veel mis omdat het systeem te complex is geworden.
Van uitkering naar basisinkomen.
Er zijn steeds meer berichten dat veel meer mensen in de toekomst gebruik zullen gaan maken van een uitkering, met name vanwege psychische klachten. Daarnaast stromen er maar weinig mensen uit naar een baan. Er zijn veel regelingen om werkgevers te motiveren om mensen met een uitkering aan een baan te helpen, maar hier gaan dan ook veel dingen mis. Denk bijvoorbeeld aan de verrekeningen tussen werkgever en UWV wanneer je vanuit een uitkering naar een baan gaat maar nog niet direct meer loon dan uitkering verdient. Naast eenvoudiger beleid is er ook nog steeds stigma bij werkgevers om mensen met een uitkering aan te nemen waardoor er denk ik ook nog een andere cultuur bij werkgevers moet ontstaan. Verder vertelde iemand mij ooit dat veel mensen met een uitkering een taak beter kunnen invullen als vrijwilliger dan met een normaal inkomen. Waarschijnlijk is de verantwoordelijkheid voor een betaalde baan voor sommigen nog net wat te groot. Ik denk dat er veel potentieel zit voor de arbeidsmarkt m.b.t. het aannemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Wat je bijvoorbeeld zou kunnen doen is mensen met een uitkering de mogelijkheid geven om bij het vinden van een baan over te stappen op een basisinkomen op basis van het sociaal minimum. Dit vermindert het stigma rondom de doelgroep en mogelijk stimuleer je mensen hiermee om in eerste instantie op zoek te gaan naar een parttime baan. Een deel krijgt de schatkist weer terug in de vorm van inkomstenbelasting, minder uitkering en minder kosten aan zorg- en huurtoeslag. Mensen met een uitkering kunnen hierdoor met minder druk weer de arbeidsmarkt op gaan.
Schrap de kostersdelersnorm voor mensen met een uitkering voor meer doorstroom op de woningmarkt.
Jaren terug is besloten om mensen met bijvoorbeeld een bijstandsuitkering te korten op hun uitkering als ze met meer mensen in een huis gaan samenwonen. Dit zorgt ervoor dat mensen die een uitkering hebben mogelijk minder snel gaan samenwonen omdat je hierdoor gekort wordt op je uitkering en afhankelijker wordt van bijvoorbeeld een partner of andere huisgenoten. Door de kostendelersnorm af te schaffen gaan mogelijk meer mensen samenwonen en ontstaat er meer doorstroming op de huizenmarkt en dan voornamelijk binnen de sociale huursector. Mogelijk ontstaat er bij mensen met een uitkering ook meer lucht m.b.t. het vinden van een baan en verminder je het sociale isolement. Ook de AOW-uitkeringen verschillen m.b.t. de hoogte als het gaat om alleenstaanden en samenwonenden.
Geef mensen meer flexibiliteit m.b.t. hun pensioen en AOW-uitkering.
Wij worden met zijn allen steeds ouder in Nederland en dus ontkomen we er niet aan om ook te kijken naar de leeftijdsgrens van de AOW-uitkering. Naast het verhogen van de leeftijdgrens zou het kabinet ook kunnen kijken naar meer flexibiliteit. De overgang van het werkende leven naar je pensioen is best groot. Wellicht voelen de eerste drie weken nog als vakantie maar na je werkende leven ga je ook een andere invulling geven aan je leven. Door mensen de mogelijkheid te geven om eerder gebruik te maken van een deel van hun pensioen en AOW-uitkering kunnen mensen ervoor kiezen om bijvoorbeeld wat vroeger minder te gaan werken en iets langer door te werken dan nu het geval is. Hierdoor verloopt de overgang van werk naar pensioen ook een stuk soepeler.
En dan nog iets anders, maar dan minder over de mentale gezondheid. We proberen in Nederland de uitstoot van stikstof te verminderen. Bijvoorbeeld door boeren uit te kopen. Wereldwijd verminderen we hiermee niet de uitstoot als we allemaal evenveel vlees blijven eten. Misschien verplaatsen we wel het probleem door boeren in Nederland uit te kopen. Misschien kunnen we beter de BTW op de verkoop van vlees verhogen. Daarnaast vertelde iemand mij dat sommige boontjes in de Nederlandse winkel ver hier vandaan worden verbouwd. Misschien kunnen we de BTW op Nederlandse biologische landbouw verlagen zodat we op basis van transport de uitstoot van stikstof kunnen verminderen.
Tot slot
Niet alleen de politiek maar ook wij als samenleving kunnen dingen doen die de mentale gezondheid kunnen verbeteren. Een aantal jaren geleden startte ik samen met mensen uit mijn buurt met een plan om de binnentuin in ons appartementencomplex te vernieuwen. Vroeger had de woningbouwvereniging nog een potje met geld voor dit soort projecten maar tegenwoordig niet meer. Door een bijdrage van de woningbouwcorporatie, Ggnet en het Oranjefonds hebben wij nu weer een tuin waarmee we weer meer dan tien jaar vooruit kunnen. De podcast over hoe dit tot stand kwam vind je hier. Het is weer tijd voor de lente!
experiencecommunity.nl 